Bir sayı arıyorsunuz. Biri size "Logları ne kadar süre saklıyoruz?" diye sordu ve siz 30 gün mü, 90 gün mü yoksa "disk dolana kadar mı" diyeceğinizi bilmiyorsunuz. Ya da bir hizmet iptal edildi ve müşteri verisinin ne zaman silineceğini soruyor ve siz silinip silinmeyeceğinden bile emin değilsiniz. Bu makale tam da o sayıları ve tanımları veriyor; sıfırdan yapılandırma eğitimi değil.
Baştan bir noktayı söyleyeyim: "Veri saklama süresi" tek bir sayı değildir. Sunucunuzda her biri farklı saklama süresi gerektiren en az altı veri kategorisi vardır ve hepsini tek bir politikayla kapatırsanız ya depolama maliyetiniz katlanır ya da bir denetimde yakalanırsınız.
Altı veri kategorisi ve gerçekten ihtiyaç duydukları süre
Bu tabloyu ekibinizle birlikte gözden geçirin. Son sütun en önemlisidir: verinin gerçekten silinmesi gereken, yalnızca görünümden gizlenmemesi gereken yer.
| Kategori | Önerilen süre | Saklama konumu | Silme notu |
|---|---|---|---|
| Web erişim logu (access log) | 14 ila 30 gün | Yerel disk veya merkezi log servisi | logrotate ile otomatik rotasyon |
| Hata logu ve uygulama logu | 30 ila 90 gün | Yerel disk + soğuk arşiv | gzip ile zorunlu sıkıştırma |
| Kimlik doğrulama ve SSH logları | 90 gün ila bir yıl | Salt okunur, ana sunucudan ayrı | Süre sonuna kadar silme yok |
| Veritabanı yedeği | 7 gün günlük + 4 hafta haftalık + 12 ay aylık | Ana sunucu dışında | Eski sürümleri zamanlamaya göre sil |
| Müşteri verisi (profil, sipariş, talep) | Sözleşme sonuna kadar + sonrasında yasal süre | Ana veritabanı | Süre sonunda gerçek silme |
| Faturalama ve ödeme geçmişi | Genellikle birkaç yıl, muhasebe gerekliliğine göre | Finansal sistem | Genellikle silmeden muaftır |
Üçüncü satırı ciddiye alın. SSH logu, bir ihlalden sonra ne olduğunu yeniden oluşturabileceğiniz tek yerdir. 14 günde silerseniz ve ihlal üç hafta önce gerçekleşmişse, hiçbir kanıtınız olmaz. Bu, daha kısa değil daha uzun süreye doğru gittiğim tek kategoridir.
Erişim logunu neden 30 günden fazla saklamıyorum
Orta düzeyde trafiği olan bir web sunucusu günde birkaç yüz megabayt log üretir. Bunu üç yüz gün saklamak, kimsenin okumadığı onlarca gigabayt demektir; ama üzerindeki her arama yavaştır ve her yedeği daha ağır hale getirir. Daha kötüsü: bu loglar veritabanının bulunduğu diskteyse, diskin dolması MySQL'de No space left on device hatasına yol açar ve site erişilemez hale gelir. Arızanın nedeni logun kendisi değil; rotasyon politikasının yokluğudur.
Neredeyse her sunucuya koyduğum yapılandırma şudur:
/var/log/nginx/*.log {
daily
rotate 30
compress
delaycompress
missingok
notifempty
sharedscripts
postrotate
systemctl reload nginx > /dev/null 2>&1 || true
endscript
}
rotate 30 ile daily, otuz sıkıştırılmış sürüm yani yaklaşık bir ay demektir. delaycompress'i kaldırmayın; o olmadan yeni döndürülmüş dosya da sıkıştırılır ve hâlâ ona yazan araçlar hata verir. logrotate -d /etc/logrotate.d/nginx ile uygulamadan önce deneme çıktısını görebilirsiniz.
Burada hata yapıyorlar
Yaygın hata, rotate 30'u "30 gün saklama" ile karıştırmaktır; oysa weekly ise otuz haftadır. Bir ekibin logların bir ayda silindiğini sandığını ve altı ay sonra diskin dolduğunu fark ettiğini gördüm. Belirtisi de açıktır: df -h /var bölümünde yüksek bir yüzde gösterirken du -sh /var/log küçük bir sayı verir, çünkü silinmiş dosyalar hâlâ süreç tarafından açık tutulmaktadır. lsof +L1 ile hangi sürecin silinmiş dosyayı elinde tuttuğunu görürsünüz; çözüm o hizmeti yeniden başlatmaktır, elle silmek değil.
Hizmet iptalinden sonra ne, ne zamana kadar kalır
En çok yanlış anlaşılmanın olduğu bölüm burasıdır. Bir barındırma hizmeti iptal edildiğinde birbirinden ayrı üç şey olur ve her biri için belirli bir sayınız olmalıdır.
- Erişim: Derhal kesilir. Site ve panel kapatılır.
- Geçici saklama: Veri bir süre diskte kalır ki müşteri geri dönerse kurtarma mümkün olsun. Bu süreyi sözleşmeye yazın; yaygın sayı birkaç gün ile birkaç hafta arasındadır.
- Nihai silme: Süre sona erdikten sonra disk temizlenir ve üzerine yazılır. Otomatik yedekler de bu aşamada silinmelidir, aksi halde veri yedekte canlı kalır.
Pratikte ortaya çıkan sorun, üçüncü aşamanın belgelerde yazılması ama operasyonel süreçte kaybolmasıdır. Sonucunu denetimde görürsünüz: müşteri verisini silmiştir ama altı ay önceki yedek kopya hâlâ bir arşiv sunucusunda durmaktadır. Emin olmak istiyorsanız, yedek listesini aktif müşteri listesiyle karşılaştırın; sahibi artık müşteri olmayan her yedek, silme kuyruğunda olmalıdır.
Bir istisna da var: finansal veriler ve faturalama genellikle bu döngünün dışındadır ve muhasebe gerekliliğine göre yıllarca kalır. Bunu müşteriye önceden söyleyin ki "tam silme"nin her şey anlamına geldiğini sanmasın.
Hiç saklanmaması gereken veri
Saklama süresini belirlemeden önce, bu verinin var olması gerekip gerekmediğini sorun. Erişim logları genellikle tam IP adresini, istek yolunu ve User-Agent'ı kaydeder. Aynı logda giriş token'ı veya parola query string'de yer alıyorsa, parolaları tüm ekip üyelerinin okuyabileceği bir dosyada saklamış olursunuz. Bir kez nginx logunda ?token=... olduğunu ve kimsenin fark etmediğini gördüm.
İki hızlı iş: birincisi, hassas parametreleri logdan çıkarın veya hassas yolları hiç loglamayın. İkincisi, log dosyalarının erişim düzeyini kapatın. Linux'ta güvenli dosya erişim düzeylerini ayarlama rehberi tam olarak bunu kapsıyor; özeti, logların web kullanıcısı sahipliğinde 644 olmaması gerektiğidir.
WordPress siteniz varsa, eklenti logları ve iletişim formları da bu listeye eklenir. İletişim formu ad, e-posta ve mesaj metniyle doludur; bu müşteri verisidir, teknik log değildir ve aynı "müşteri verisi" kategorisine konmalıdır. Yasal sayfalar ve çerezler için genel çerçeve açısından site gizlilik rehberi iyi bir başlangıç noktasıdır.
Veri saklama politikası nereye yazılmalı
Kısa bir metin dosyası yeterlidir, yeter ki üç şeyi içersin: kategori adı, süre ve silmeden sorumlu kişi. Sorumlu belirli değilse, silme hiçbir zaman yapılmaz. Örnek satır:
access_log | 30d | logrotate | owner: ops
db_backup | 7d daily / 12m monthly | backup-job | owner: dba
customer | contract + 90d | manual review | owner: support-lead
Bunu ekibin gerçekten baktığı yerde tutun, en son bir yıl önce açılmış bir wiki'de değil. Ve her yeni hizmet eklediğinizde bir satır ekleyin. Yeni hizmeti kapsamayan bir politika, politika değildir.
Kabullenmeniz gereken maliyet
Daha kısa saklama, daha düşük depolama maliyeti ve daha düşük risk düzeyi demektir; ama üç hafta sonra müşteri "siparişim kayboldu" dediğinde logu açıp ne olduğunu kanıtlayamazsınız demektir. Ben çoğu durumda 30 günü seçiyorum ve finansal işlem içeren hizmetler için 90 güne çıkıyorum. İşiniz şikayet ve iadenin yoğun olduğu bir alandaysa sayıyı yükseltin ve disk maliyetini kabullenin. Doğru karar, hangi acının daha büyük olduğuna bağlıdır: dolan disk mi, yoksa kanıtın yokluğu mu.
Endişeniz yalnızca veri değil sunucunun güvenliğiyse, zararlı IP'leri engelleme ve gereksiz erişimleri kapatmayı bu tartışmadan ayrı görün; Zararlı IP engelleme ve İki adımlı kimlik doğrulamayı etkinleştirme rehberlerinin ikisi de aynı ilkeyle çalışır: daha az sakla, daha az açık bırak. Ağ katmanı için de sunucuya hacimsel bir saldırı geliyorsa, ServerNet güvenlik hizmetleri aynı düzeyde değerlendirilen bir seçenektir.
Sık sorulan sorular
Sunucu logları ne sıklıkla silinmeli?
Web erişim logunu 14 ila 30 gün, hata logunu 30 ila 90 gün saklayın. Kimlik doğrulama ve SSH loglarını 90 günden az yapmayın, çünkü bir ihlali yeniden oluşturmanın tek kanıtı budur. Sayıdan daha önemlisi silmenin otomatik olmasıdır; elle siliyorsanız, pratikte silinmiyordur.
Hizmet iptalinden sonra veriler ne kadar süre kalır?
Genellikle kurtarma imkanı için kısa bir geçici saklama dönemi, ardından nihai silme. Bu dönemin uzunluğunu tahmin etmemeli, sözleşmede veya hizmet belgelerinde görmelisiniz. Finansal veriler ve faturalama genellikle bu döngüden muaftır ve muhasebe gerekliliğine göre daha uzun süre kalır.
Dosyayı sunucudan silmek, verinin gerçekten silindiği anlamına gelir mi?
Hayır. Bir süreç dosyayı açık tuttuğu sürece alan serbest bırakılmaz ve lsof +L1 ile hâlâ görülebilir. Disk düzeyinde de üzerine yazılmadıkça kurtarma mümkün olabilir. Hassas veri için güvenli silme veya kaynakta şifreleme gereklidir.
Veri saklama belirli yasalara tabi mi?
İş alanına ve müşterilerin konumuna bağlıdır. Her durumda yapmanız gereken asgari şey, her kategorinin saklama süresini yazılı hale getirmek, müşteriye bildirmek ve silmeyi gerçekten uygulamaktır. Yalnızca kağıt üzerinde olan bir politikanın denetimde değeri yoktur.
Sonraki adım: bugün yukarıdaki altı kategori listesini alın ve her biri için bir sayı ve bir sorumlu adı yazın. İkiden fazla kategori için sayı veremiyorsanız, veri saklama politikanız yok demektir ve yalnızca olduğunu sanıyorsunuz.