"Bant genişliği" veya "TTL" ile karşılaştığınızda ne anlama geldiğini tam bilmiyorsanız
Hosting kontrol panelinde veya satın alma faturasında, anlamını tahmin ettiğiniz ancak yanlış anlarsanız bedelini ödeyeceğiniz terimler görürsünüz. "Bant genişliği" ile "trafik" farklıdır. "SSL" ile "HTTPS" aynı şey değildir. Ve "DNS" kesinlikle sitenizin dosyalarını sakladığı yer değildir. Bu sözlük, ne aradığını bilen ve resmi, doğru bir tanım isteyenler içindir; gereksiz açıklamalar için değil.
Her terime kısa bir tanımla başladım ve daha detaylı açıklama gerekiyorsa, ilgili dokümantasyon ve bilgi tabanına yönlendirdim.
Temel Terimler: Host, Sunucu, Alan Adı
Hosting
Site dosyalarınızın (HTML, görseller, script'ler) saklandığı ve tarayıcı isteklerine yanıt olarak gönderildiği sunucudaki alan. "Paylaşımlı hosting", birden fazla sitenin ortak kaynaklarla tek bir fiziksel sunucuda barındırılmasıdır. "Sanal sunucu" (VPS), fiziksel bir sunucu üzerinde ayrılmış kaynaklara sahip izole bir bölümdür. "Özel sunucu" ise tüm donanımın size ait olduğu anlamına gelir.
Bu üçü arasındaki pratik fark kaynaklar ve izolasyondur. Paylaşımlı hostingde, komşu siteniz ani trafik alırsa sizin siteniz yavaşlar. VPS'te bu olmaz çünkü CPU ve RAM'iniz ayrıdır. Bu seçenekler arasında seçim yapma rehberini Kapsamlı Hosting Hizmeti Seçim Rehberi'nde okuyun.
Alan Adı (Domain)
Sitenizin example.com gibi metinsel adresi. Alan adı, gerçek sunucuyu belirten bir IP adresine çözümlenir. Alan adının kendisi hiçbir dosya saklamaz; sadece DNS sisteminde "bu ad hangi IP'yi gösteriyor" diyen bir kayıttır.
İşte burada hata yapıyorlar: Birçok kişi alan adını yenilemezlerse sadece sitenin erişilemez olacağını düşünür. Hayır. Alan adınızın süresi dolarsa ve başkası satın alırsa, tüm dijital kimliğiniz (alan adı tabanlı e-postalar, SEO geçmişi, marka itibarı) onun eline geçer. Alan adı yenilemeyi otomatik ödemeye alın.
Bant Genişliği (Bandwidth) ve Trafik (Traffic)
Bant genişliği, bir saniyede aktarılabilen maksimum veri miktarıdır (birim: Mbps). Trafik, bir ayda taşınan toplam veri miktarıdır (birim: GB). Bu ikisini karıştırmayın.
Örnek: Günde 1000 ziyaretçi alan ve sayfa başına ortalama 2 MB kullanan bir site, ayda yaklaşık 60 GB trafik tüketir. Planınızda 50 GB trafik varsa, ayın yirmi beşinci günü siteniz erişilemez olur veya aşım ücreti ödersiniz. Planınızın trafiğini her zaman "günlük ziyaret × sayfa boyutu × 30" formülüyle tahmin edin.
Teknik Terimler: DNS, SSL, FTP
DNS (Domain Name System)
İnternetin telefon rehberi. example.com adresini yazdığınızda, tarayıcı bir DNS sunucusuna "bu ad hangi IP'yi gösteriyor?" diye sorar ve ardından isteği o IP'ye gönderir. DNS merkezi bir sunucu değil, dağıtık bir veritabanıdır.
DNS kayıtlarının farklı türleri vardır: A kaydı adı IPv4'e bağlar, AAAA kaydı IPv6'ya, MX kaydı e-posta sunucusuna, CNAME kaydı başka bir ada. DNS değişikliklerinin tüm internette yayılması 4 ila 24 saat sürer. Bu gecikmeye "DNS yayılımı" denir ve TTL'yi düşürerek (300 saniyenin altına) kısaltabilirsiniz, ancak bu DNS sunucusuna daha fazla yük bindirir.
SSL ve HTTPS
SSL (Secure Sockets Layer), tarayıcı ile sunucu arasındaki iletişimi şifreleyen protokoldür. HTTPS, SSL/TLS kullanan güvenli HTTP sürümüdür. Fark: SSL protokolün kendisidir, HTTPS onun web'de kullanımının sonucudur.
SSL sertifikasının üç türü vardır: Alan adı doğrulamalı (DV) yalnızca alan adı sahipliğini doğrular, kurumsal (OV) kuruluş kimliğini de kontrol eder ve genişletilmiş (EV) en yüksek güven seviyesine sahiptir ve kuruluş adı adres çubuğunda gösterilir. E-ticaret siteleri için 256 bit şifrelemeli DV sertifikası yeterlidir. EV sertifikası yalnızca kullanıcı güveninin kritik olduğu siteler (banka, ödeme kapısı) için ek maliyete değer.
Siteniz hâlâ HTTP kullanıyorsa ve tarayıcı "Güvenli Değil" gösteriyorsa, atmanız gereken ilk teknik adım budur. Ücretsiz Let's Encrypt sertifikası çoğu site için yeterlidir ve her 90 günde bir yenilenir.
FTP ve SFTP
FTP (File Transfer Protocol), sunucuya dosya yüklemek ve indirmek için kullanılan protokoldür. SFTP, şifreleme için SSH kullanan güvenli sürümüdür. Asla düz FTP kullanmayın; kullanıcı adınız ve şifreniz ağ üzerinde düz metin olarak gönderilir ve yoldaki herkes okuyabilir.
FTP'nin varsayılan portu 21, SFTP'nin portu 22'dir. Hosting sağlayıcınız SFTP destekliyorsa (neredeyse hepsi destekler), onu kullanın. FTP kullanmak zorundaysanız, en azından şifrenizi her ay değiştirin.
Kaynak Terimleri: RAM, CPU, NVMe
RAM ve CPU
RAM, programların çalışırken kullandığı geçici bellektir. CPU, talimatları yürüten işlemcidir. Paylaşımlı hostingde bu kaynaklar sunucudaki tüm siteler arasında bölünür. VPS'te payınız garanti altındadır.
Bir kural: WordPress 512 MB RAM ile çalışır ancak 1 GB ile rahat eder. Page Cache kullanıyorsanız 256 MB ile de çalışabilirsiniz. Ancak 1000 ürünlü WooCommerce siteniz varsa, 2 GB'ı minimum bütçe olarak düşünün.
NVMe ve SSD
Her ikisi de kalıcı depolama türüdür, ancak NVMe (Non-Volatile Memory Express) PCIe protokolünü kullanır ve okuma/yazma hızı normal SSD'den (SATA) 3 ila 5 kat daha hızlıdır. Gerçek rakamlar: SATA SSD yaklaşık 550 MB/sn sıralı okuma hızına sahiptir, 3. nesil NVMe yaklaşık 3500 MB/sn. Veritabanı odaklı sitelerde (WooCommerce, çok eklentili WordPress) fark oldukça belirgindir.
SSD'li hosting ile NVMe'li hosting arasında seçim yapıyorsanız ve fiyat farkı %30'dan azsa, NVMe'yi seçin. Veritabanı okumada daha düşük gecikme, daha düşük TTFB ve daha iyi kullanıcı deneyimi demektir. Ancak siteniz statikse (veritabanı yok), SSD yeterlidir ve NVMe'nin ek maliyeti haklı çıkmaz.
Yönetim Terimleri: cPanel, DirectAdmin, SSH
cPanel ve DirectAdmin
Her ikisi de e-posta oluşturmanıza, veritabanı yönetmenize, dosya yüklemenize ve alan adı eklemenize olanak tanıyan hosting kontrol panelleridir. cPanel daha popülerdir ve çoğu eğitim onun için yazılmıştır. DirectAdmin daha hafiftir ve daha az kaynak tüketir.
Pratik fark: cPanel paylaşımlı sunucularda daha yaygındır ve daha fazla eklentiye sahiptir. DirectAdmin VPS için daha hafiftir ve 512 MB RAM ile bile çalışır. Kendiniz yönetecekseniz ve deneyiminiz yoksa, cPanel daha güvenli bir seçimdir çünkü daha fazla dokümantasyon ve eğitim videosu vardır.
SSH (Secure Shell)
Sunucunun komut satırına güvenli bağlantı için protokol. SSH ile komut çalıştırabilir, dosya düzenleyebilir ve servisleri yönetebilirsiniz. Yalnızca dosya taşıyan FTP'nin aksine, SSH size tam bir kabuk verir.
Örnek komut: ssh root@203.0.113.10 -p 22 şifre yerine genel anahtarla. Hosting sağlayıcınız SSH destekliyorsa, temellerini öğrenmeye değer. SSH ile dosya yönetimi için rsync -avz --progress /local/path user@server:/remote/path komutunu öğrenin; bu araç siteler arası geçiş için en iyi seçenektir. Kesintisiz geçiş için tam kontrol listesini ServerNet'e Geçiş Dokümantasyonu'nda bulabilirsiniz.
E-posta Terimleri: MX, SPF, DKIM
MX Kaydı
Bir alan adının e-postalarının hangi sunucuya teslim edileceğini belirleyen DNS kaydı. MX'i yanlış yapılandırırsanız, e-postalarınız yanlış sunucuya gider veya geri döner.
İşte burada hata yapıyorlar: Birçok kişi hosting taşıdıktan sonra yalnızca sitenin DNS'ini değiştirir ve MX'i unutur. Sonuç: Site yayına girer ancak e-postalar eski sunucuya gitmeye devam eder ve eski hizmet kapatıldığında tüm e-postalar kaybolur. Geçişten önce tüm DNS kayıtlarınızın listesini dışa aktarın.
SPF ve DKIM
SPF (Sender Policy Framework), alan adınız adına e-posta göndermeye yetkili sunucuları belirten kayıttır. DKIM (DomainKeys Identified Mail), e-postanın gerçekten sunucunuzdan gönderildiğini ve yolda değiştirilmediğini doğrulayan dijital imzadır.
Bu ikisi olmadan e-postalarınız spam'e düşer veya tamamen reddedilir. SPF kaydı örneği: v=spf1 include:spf.example.com ~all. ~all işareti "diğer sunuculardan gelen e-postaları yumuşak reddet" anlamına gelir, -all ise "sert reddet" demektir. E-ticaret siteleri için -all daha güvenlidir ancak e-posta pazarlama hizmeti kullanıyorsanız, IP'sini SPF'ye eklediğinizden emin olun, aksi takdirde reklam e-postalarınız da reddedilir.
Performans Terimleri: TTFB, Gecikme, Çalışma Süresi
TTFB (Time To First Byte)
Tarayıcı isteği gönderdikten sonra sunucudan ilk yanıt baytının alınmasına kadar geçen süre. Bu metrik sunucunun ne kadar hızlı yanıt verdiğini gösterir, içeriğin ne kadar hızlı yüklendiğini değil. 200 ms'nin altındaki TTFB iyidir, 500 ms'nin üzeri incelenmelidir.
Yüksek TTFB genellikle üç yerden gelir: yavaş DNS, yoğun sunucu veya ağır sunucu tarafı kod. Teşhis için curl -w "%{time_starttransfer}" -o /dev/null https://example.com komutunu kullanın. TTFB yüksekse ancak site hafifse, sorun hosting'den kaynaklanıyor demektir.
Çalışma Süresi (Uptime)
Sitenin erişilebilir olduğu sürenin yüzdesi. %99.9 uptime, yılda yaklaşık 8.7 saat kesinti demektir. %99.95 ise 4.3 saat. Fark küçük görünüyor ancak günlük geliri olan bir e-ticaret sitesi için bu birkaç saat, gerçek satış kaybı anlamına gelir.
Hiçbir hosting sağlayıcısının %100 uptime'ı yoktur. Doğru soru "kesinti yaşıyor musunuz?" değil, "kesinti olduğunda haberdar olmanız ne kadar sürer ve çözüm için ne kadar süre taahhüt ediyorsunuz?" olmalıdır. Bu sorunun cevabını SLA'da yazın ve satın almadan önce okuyun.
Sık Sorulan Sorular
Paylaşımlı hosting ile sanal sunucu arasındaki fark nedir?
Paylaşımlı hostingde sunucu kaynakları (CPU, RAM, disk) birden fazla site arasında bölünür ve performansınız komşularınıza bağlıdır. Sanal sunucuda kaynaklar size özel olarak tahsis edilir ve izoledir. Siteniz değişken trafiğe sahipse veya ağır script'ler kullanıyorsa, VPS daha iyi bir seçimdir.
TTL'yi neden düşürmeliyim ve ne zaman düşürmemeliyim?
Düşük TTL (örneğin 300 saniye), DNS değişikliklerinin daha hızlı yayılması anlamına gelir, ancak DNS sunucunuz daha fazla istek alır. Sunucu taşımayı planlıyorsanız, 24 saat önce TTL'yi düşürün ki değişiklikten sonra site hızla yeni sunucuya geçsin. Sık DNS değişikliği yapmıyorsanız, varsayılan TTL (3600 saniye) yeterlidir.
Hostingimin ne kadar trafik kullandığını nasıl anlarım?
Hosting kontrol panelinde (cPanel veya DirectAdmin) "Bandwidth" veya "Traffic" bölümünü açın. Genellikle günlük ve aylık istatistikler grafiklerle gösterilir. Limite yaklaşıyorsanız, önce büyük dosyaları (video, sıkıştırılmış dosyalar) hosting'den silin, hâlâ sorun yaşıyorsanız planı yükseltin.
Ücretsiz SSL sertifikası güvenli midir?
Evet. Let's Encrypt sertifikası şifreleme açısından ücretli sertifikalardan farklı değildir; her ikisi de TLS standardını kullanır. Fark kimlik doğrulama seviyesindedir: Ücretsiz sertifika yalnızca alan adı sahipliğini doğrular, kurumsal sertifika şirket kimliğini de doğrular. Normal bir site için ücretsiz sertifika tamamen yeterlidir.
Yeni başladıysanız ve hangi hizmetin size uygun olduğunu öğrenmek istiyorsanız, Hosting Hizmeti Seçim Rehberi'ni okuyun. Ve burada cevabını bulamadığınız bir sorunuz varsa, Etkili Destek Talebi Yazma Rehberi'ne göz atın ve en hızlı yanıtı alın.