Apache erişim logunu açtınız ve garip bir satır görüyorsunuz: GET /product.php?id=1%20UNION%20SELECT%20username,password%20FROM%20users ve durum kodu 200. Yani istek sadece reddedilmemiş, tam yanıt da almış. Sonraki soru her zaman aynı: Bu hangi saldırı türü, ne kadar ciddi ve ilk yapmam gereken şey ne? Bu metin tam o an için yazıldı; adım adım eğitim değil, tanım, belirti ve temel savunmadan oluşan kısa bir başvuru kaynağı.
Web Saldırı Türleri Başvuru Tablosu: Tanım, Belirti, Savunma
Aşağıdaki tabloyu belirtiden saldırı türüne ulaşacak şekilde düzenledim. Son sütun en önemlisi: Eğer sadece tek bir şey yapabiliyorsanız, o odur.
| Saldırı | Kısa tanım | Gerçekleşme belirtisi | Temel savunma |
|---|---|---|---|
| SQL Injection | Kullanıcı girdisi üzerinden SQL komutu enjeksiyonu | Query string'de tırnak veya UNION SELECT; yanıtta You have an error in your SQL syntax hatası | Prepared statement; SQL dizesi asla birleştirme ile oluşturulmamalı |
| XSS | Saldırganın betiğinin başka bir kullanıcının tarayıcısında çalıştırılması | Yansıtılan parametrede <script> bulunması; çalınmış oturum çerezi | Context'e göre çıktı kodlama (encoding); Content-Security-Policy başlığı |
| CSRF | Kurbanın oturumuyla, onun haberi olmadan geçerli istek gönderilmesi | Karşılık gelen giriş logu olmadan şifre veya e-posta değişikliği; POST isteğinde harici Referer | Oturum başına CSRF token; SameSite=Lax çerezi |
| SSRF | Sunucuyu saldırganın istediği hedefe istek yapmaya zorlama | Güvenlik duvarı logunda 169.254.169.254 veya 127.0.0.1 adresine giden istek | Hedef allowlist; ağ katmanında iç aralıkların engellenmesi |
| Command Injection | Girdi üzerinden işletim sistemi komutu enjeksiyonu | Parametrede ; | $( karakterleri; beklenmeyen alt süreç | Shell'den kaçınma; dizi tabanlı çalıştırma ve sıkı doğrulama |
| Path Traversal | İzin verilen dizin dışındaki dosyaların okunması | URL'de ../../etc/passwd; izinsiz yolda 200 kodu | basename alma ve nihai yolu realpath() ile kontrol etme |
| File Upload | Görsel yerine çalıştırılabilir dosya yükleme | wp-content/uploads içinde .php dosyası; ani mtime değişikliği | Gerçek MIME doğrulaması; uploads dizininde PHP çalıştırmanın kapatılması |
| Brute Force | Toplu şifre veya token tahmini | Tek bir IP'den dakikada wp-login.php adresine yüzlerce POST | Rate limit; iki aşamalı kimlik doğrulama |
| DDoS | Yoğun trafikle bant genişliği veya kaynakların tüketilmesi | Ani TTFB düşüşü; netstat çıktısında SYN flood | Scrubbing ve Anycast katmanı; ağ kenarında filtreleme |
| Session Hijacking | Oturum kimliğinin çalınması veya yeniden kullanılması | Kısa süre içinde aynı session id ile iki farklı coğrafi IP | HttpOnly; Secure çerezi; giriş sonrası session yenileme |
SQL Injection: Neden Tek Bir Tırnak Yeterli
HTML yanıtındaki You have an error in your SQL syntax near ''' at line 1 hatası, girdinin doğrudan veritabanına ulaştığı anlamına gelir. Saldırgan önce bu hatayla sütun haritasını çıkarır, sonra UNION SELECT ile veriyi dışarı sızdırır. Hata yanıtı kapalı olsa bile, SLEEP(5) ile normal durum arasındaki yanıt süresi farkı körlemesine çıkarım yapmasına yeter.
Gerçek savunma prepared statement'tır, mysql_real_escape_string değil. Yanlış charset ile escape etme (örneğin tablo utf8 iken latin1 ile bağlanma) atlatılır. Eski kodunuz varsa ve yeniden yazmak mümkün değilse, en azından bağlantıyı doğru charset ile kapatın ve production'da display_errors ayarını kapatın.
XSS ve CSRF: Birbiriyle Karıştırılan İki Saldırı
XSS betiği kurbanın tarayıcısında çalıştırır; CSRF ise kod çalıştırılmadan isteği kurbanın oturumuyla gönderir. XSS'in logdaki belirtisi parametrenin yansıtılmasıdır. CSRF'in logdaki belirtisi yoktur; logun yokluğundadır. Şifre değişmiş ve hiçbir başarılı giriş kaydedilmemiştir.
XSS için context'e göre çıktı kodlama (HTML, attribute, JavaScript) ve unsafe-inline yasaklayan sıkı bir CSP en yüksek etkiye sahiptir. WordPress sitesi için güvenlik başlıkları yapılandırma rehberi tam da bu başlıkları hazır sözdizimiyle içeriyor. CSRF için oturum başına token ve SameSite=Lax çerezi neredeyse tüm POST senaryolarını kapatır.
Burada Yanlış Yapıyorlar
CSRF token yerine SameSite=Strict ayarına güvenmek. Sorun şu ki Strict, çerezi e-postadan veya Google sonuçlarından gelen bir bağlantıya tıklandığında bile göndermez; kullanıcı siteye girer ve kendini hesabın dışında görür, tekrar giriş yapar ve teknik ekip haftalarca oturum hatası arar. Belirtisi de tam olarak budur: Sadece kullanıcı harici bir bağlantıdan geldiğinde rastgele çıkış.
SSRF: İç Ağdan Başlayan Saldırı
Kullanıcıdan URL alan her özellik (görsel içe aktarma, webhook, bağlantı önizleme) SSRF adayıdır. Saldırgan genel adres yerine http://169.254.169.254/latest/meta-data/ gönderir ve bulut sunucusunun meta verilerini okur. İç ortamda 127.0.0.1:6379 ise şifresiz Redis anlamına gelir.
URL dizesini filtrelemek yeterli değildir; DNS rebinding ve yönlendirme bunu atlatır. Hedefi resolve edin, nihai IP'yi özel aralıklarla karşılaştırın ve giden isteği ağ katmanında sınırlayın. Sadece belirli bir API ile konuşması gereken bir sunucunuz varsa, giden trafiği güvenlik duvarında o IP'ye kilitleyin.
Ağ Katmanı: DDoS ve Brute Force'u Nerede Yakalamalı
Hacimsel saldırı uygulama katmanında çözülemez. Ağ kartına 20 Gbps SYN trafiği geldiğinde nginx'in konfigürasyonu okuma fırsatı bile olmaz. Filtre sunucunuzdan önce olmalıdır; DDoS koruması ağ kenarında tam da bunu yapar ve temiz trafiği teslim eder.
Brute Force ise uygulama katmanıdır. fail2ban ve aşağıdaki kuralla, on dakikada üç başarısız deneme 24 saat blok demektir:
[sshd]
enabled = true
maxretry = 3
findtime = 10m
bantime = 24h
Aynı mantığı wp-login.php için de koyun. Kötü niyetli IP listesini kontrol paneli ve htaccess düzeyinde de kapatabilirsiniz; yöntem kötü niyetli IP engelleme rehberinde anlatılmıştır.
Sızma Sonrası: Önce Neyi Kontrol Etmeli
uploads dizininde şüpheli bir dosya gördüyseniz, önce erişimleri kapatın, sonra silin. find /var/www -type f -perm -o+w -mtime -7 herkes tarafından yazılabilir ve yakın zamanda değiştirilmiş dosyaları gösterir; sağlıklı bir WordPress kurulumunda bu çıktı neredeyse boş olmalıdır. Güvenli dosya izinleri yapılandırma rehberi doğru dizin ve dosya değerlerini içeriyor: Klasörler için 755, dosyalar için 644 ve wp-config.php için 600.
Sonra hesaplara bakın. users tablosunda administrator rolüyle ve bugünün kayıt tarihiyle görünen kullanıcı neredeyse her zaman sızmanın kalıntısıdır. Tüm hesapların şifrelerini, SSH anahtarlarını ve API token'larını geçersiz kılın. Yöneticiler için iki aşamalı kimlik doğrulamayı zorunlu kılın; iki aşamalı kimlik doğrulamayı etkinleştirme şifre sızmış olsa bile saldırganın girişini kapatır.
WAF Hakkında Bir Not
WAF iyidir ama kod düzeltmesinin yerini tutmaz ve bir maliyeti vardır: Daha agresif her kural, meşru trafiğin engellenme olasılığının daha yüksek olması demektir. Ben WAF'ı duvar değil, güvenlik ağı olarak severim. Kural bakımı için bütçeniz yoksa, kimsenin gözden geçirmediği varsayılan kurallara sahip bir WAF'tan çok aynı CSP, prepared statement ve yama güncellemesi daha etkilidir.
Sıkça Sorulan Sorular
XSS ile CSRF arasındaki fark tek cümleyle nedir?
XSS'te saldırganın kodu kurbanın tarayıcısında çalışır, ancak CSRF'te hiçbir kod çalışmaz ve saldırgan sadece isteği göndermek için kurbanın geçerli oturumunu kullanır. Bu nedenle savunmaları da farklıdır: XSS için çıktı kodlama ve CSP, CSRF için token ve SameSite.
Sitemde SQL Injection olup olmadığını nasıl anlarım?
İlk belirti, yanıtta SQL sözdizimi hatası veya kurcalanmış girdilere verilen yanıt süresindeki farktır. sqlmap gibi otomatik tarama araçları daha hızlı bulur, ancak kesin sonuç kod incelemesinden gelir: SQL dizesinin girdi birleştirilerek oluşturulduğu her yer savunmasızdır.
Güvenlik başlıkları tüm web saldırı türlerini engeller mi?
Hayır. CSP ve HSTS gibi başlıklar ağırlıklı olarak XSS'i ve downgrade tabanlı saldırıları zorlaştırır, ancak SQL Injection veya SSRF üzerinde etkileri yoktur. Bu başlıklar bir katmandır, tam çözüm değildir; girdi doğrulaması ve prepared statement hâlâ gereklidir.
Saldırıyı tespit ettikten sonra ilk adım nedir?
Herhangi bir değişiklik yapmadan önce logları kaydedin; temizlik anında logları silmek kanıtları yok eder. Sonra saldırganın erişimini kapatın (şifreleri ve anahtarları yenileyin) ve en son dosyaları temizleyin. Bunun tersi sıra genellikle saldırganın geri dönmesi anlamına gelir.
Şu anda logda şüpheli bir satırınız varsa, başka bir şey yapmadan önce o satırı kopyalayın ve DNS ve ağ kontrol araçları ile kaynak IP'yi kontrol edin. Sonra koda geçin. Basit bir kuralı unutmayın: Her kullanıcı girdisi, doğrulanana kadar veri değildir; koddur.