سئو و دیجیتال مارکتینگ

hreflang: راهنمای پیاده‌سازی بی‌خطا برای سایت چندزبانه

اگر سرچ کنسول برای hreflang خطای «no return tags» یا «missing x-default» می‌دهد، این راهنما دقیقاً همان موارد را با نمونه کد و روش تست نشان می‌دهد.

سئو و دیجیتال مارکتینگ

در گزارش «International Targeting» سرچ کنسول، زیر بخش Language، خطای قرمزی نشسته که رهایش نمی‌کنید: Missing return tags برای نسخه انگلیسی، و Missing x-default value برای نسخه فارسی. سایت شما سه زبان دارد، هر صفحه با hreflang به بقیه اشاره می‌کند، ولی گوگل نصف این ارجاع‌ها را قبول نکرده. مشکل معمولاً در تگ نیست؛ در نامتقارن بودن آن است.

hreflang یک سیگنال است، نه یک دستور. گوگل از آن استفاده می‌کند تا در نتایج جست‌وجوی هر زبان، نسخه درست را نشان دهد و بقیه را به‌عنوان تکراری کنار بگذارد. اگر این سیگنال متناقض باشد، گوگل ترجیح می‌دهد آن را نادیده بگیرد و خودش تصمیم بگیرد. نتیجه‌اش را در Search Console می‌بینید: نسخه انگلیسی در نتایج فارسی ظاهر می‌شود، یا هیچ‌کدام از نسخه‌ها جای درست خود را نمی‌گیرد.

قانون اول hreflang: ارجاع باید دوطرفه باشد

هر صفحه‌ای که به صفحه‌ای دیگر با hreflang اشاره می‌کند، باید از همان صفحه ارجاع برگشتی دریافت کند. اگر example.com/fa/ بگوید «نسخه انگلیسی من example.com/en/ است»، آن صفحه انگلیسی هم باید دقیقاً به همان URL فارسی اشاره کند. یک طرفه بودن، شایع‌ترین دلیل خطای Missing return tags است.

این خطا وقتی رخ می‌دهد که مثلاً صفحه فارسی را بعداً اضافه کرده‌اید و تگ‌های صفحه انگلیسی را به‌روز نکرده‌اید. یا بدتر: در صفحه انگلیسی از URL با www استفاده کرده‌اید و در صفحه فارسی بدون آن. از نظر گوگل این دو URL متفاوت‌اند، حتی اگر هر دو به یک سرور برسند.

قاعده عملی ساده است: هر URL در مجموعه hreflang باید دقیقاً همان رشته‌ای باشد که در تگ canonical همان صفحه آمده. اگر canonical شما https://example.com/fa/ است، در تگ hreflang هم باید همین باشد، با اسلش پایانی و بدون پارامتر اضافه.

نمونه درست تگ‌ها در head

برای سایتی با سه زبان فارسی، انگلیسی و عربی، بلوک زیر باید در head هر سه صفحه تکرار شود، فقط با این تفاوت که هر صفحه به خودش هم اشاره می‌کند:

<link rel="alternate" hreflang="fa-IR" href="https://example.com/fa/" />
<link rel="alternate" hreflang="en" href="https://example.com/en/" />
<link rel="alternate" hreflang="ar" href="https://example.com/ar/" />
<link rel="alternate" hreflang="x-default" href="https://example.com/en/" />

سه نکته در همین چهار خط پنهان است. اول، خودارجاعی (fa-IR در صفحه فارسی) اجباری است؛ حذفش باعث می‌شود گوگل آن صفحه را از مجموعه بیرون بیندازد. دوم، کد زبان باید مطابق ISO 639-1 باشد و اگر منطقه مهم است با ISO 3166-1-alpha-2 ترکیب شود: fa-IR درست است، fa_IR با آندرلاین غلط، و persian کاملاً بی‌معنی. سوم، x-default نسخه‌ای است که به کاربری نشان داده می‌شود که زبانش با هیچ‌کدام از نسخه‌ها جور نیست.

x-default را کجا بگذاریم

انتخاب x-default یک تصمیم تجاری است، نه فنی. اگر مخاطب اصلی شما بین‌المللی است، نسخه انگلیسی منطقی است. اگر سایت فروشگاهی ایرانی است و بیشتر ترافیک خارج از ایران کم است، گذاشتن نسخه فارسی روی x-default اشتباه نیست، ولی به این معناست که کاربر آلمانی هم صفحه فارسی می‌بیند. من در بیشتر موارد انگلیسی را انتخاب می‌کنم، مگر اینکه محصول اصلاً نسخه انگلیسی نداشته باشد.

نکته‌ای که کمتر گفته می‌شود: x-default باید در همه صفحات مجموعه حاضر باشد، نه فقط در صفحه اصلی. اگر در صفحه محصول فقط دو تگ fa و en گذاشته‌اید و x-default را جا انداخته‌اید، همان خطای Missing x-default value برمی‌گردد.

سه روش پیاده‌سازی و انتخاب من

سه راه برای اعلام hreflang وجود دارد و انتخاب بینشان به معماری سایت بستگی دارد، نه به سلیقه.

روشمزیتهزینه و محدودیت
تگ link در headساده، قابل تست با curl، بدون تأخیرحجم head بالا می‌رود؛ در سایت با ده زبان، هر صفحه ده خط اضافه دارد
HTTP headerبرای فایل‌های PDF و غیر HTML کار می‌کندفقط برای منابع غیر HTML؛ در HTML نادیده گرفته می‌شود
XML sitemapمدیریت متمرکز، مناسب سایت‌های بزرگتأخیر در اعمال؛ نیاز به بازتولید منظم sitemap

برای سایت‌های تا چند هزار صفحه، تگ در head را انتخاب می‌کنم. دلیلش تست‌پذیری است: با یک curl -s https://example.com/fa/ | grep hreflang می‌بینید چه چیزی سرو می‌شود، بدون اینکه منتظر کراول بعدی بمانید. برای مارکت‌پلیس با صد هزار صفحه و ده زبان، sitemap منطقی‌تر است، چون نگه‌داشتن ده تگ در head هر صفحه هم حجم HTML را بالا می‌برد و هم احتمال ناهماهنگی را.

یک هشدار: اگر هم در head تگ گذاشته‌اید و هم در sitemap، هر دو باید دقیقاً یک مجموعه را توصیف کنند. تناقض بین این دو، خطایی است که در گزارش‌ها به‌سختی ردیابی می‌شود.

این‌جا اشتباه می‌کنند: hreflang روی صفحه‌ای که noindex است

خطایی که بیشتر از همه دیده‌ام و در گزارش سرچ کنسول همیشه واضح نیست: تیم توسعه نسخه انگلیسی را با <meta name="robots" content="noindex"> منتشر می‌کند، چون «هنوز محتوا کامل نیست». بعد hreflang به آن اشاره می‌کند. گوگل صفحه noindex را از ایندکس حذف می‌کند و در نتیجه کل مجموعه hreflang را ناقص می‌بیند. علامتش این است: نسخه فارسی در نتایج انگلیسی ظاهر می‌شود، یا هیچ نسخه‌ای برای کوئری انگلیسی رتبه نمی‌گیرد، در حالی که همه تگ‌ها به‌ظاهر درست‌اند.

همین اتفاق با Disallow در robots.txt هم می‌افتد، با یک تفاوت بدتر: گوگل اصلاً صفحه را نمی‌خواند، پس تگ‌های hreflang داخلش را هم نمی‌بیند و ارجاع برگشتی هرگز ثبت نمی‌شود. اگر صفحه‌ای در مجموعه hreflang است، باید قابل کراول و قابل ایندکس باشد. راه دیگری وجود ندارد.

چطور خطاها را قبل از سرچ کنسول پیدا کنیم

منتظر گزارش گوگل نمانید؛ چرخه‌اش می‌تواند چند هفته باشد. یک اسکریپت کوچک سریع‌تر عمل می‌کند. مثلاً برای بررسی اینکه هر صفحه واقعاً کد 200 برمی‌گرداند و تگ‌ها را سرو می‌کند:

for u in fa en ar; do
  echo "== $u =="
  curl -sI "https://example.com/$u/" | head -n 1
  curl -s "https://example.com/$u/" | grep -o 'hreflang="[^"]*"'
done

اگر در خروجی، کد وضعیت چیزی جز 200 بود یا تگ‌ها ناقص بودند، همان‌جا مشکل را پیدا کرده‌اید. برای بررسی ریدایرکت‌ها هم curl -sIL بزنید و مطمئن شوید زنجیره بیش از یک پرش ندارد؛ ریدایرکت 301 از نسخه بدون اسلش به با اسلش، اگر در تگ hreflang لحاظ نشود، ارجاع را می‌شکند.

برای بررسی فنی دامنه و DNS و اطمینان از اینکه نسخه‌های زبانی روی همان دامنه و بدون مشکل resolve می‌شوند، ابزار بررسی دامنه و DNS کار را سریع می‌کند. اگر ساختار سایت را تازه طراحی می‌کنید، تصمیم درباره الگوی URL (زیرپوشه در برابر زیردامنه) را قبل از انتشار بگیرید؛ تغییرش بعداً یعنی بازنویسی همه تگ‌ها. خدمات طراحی سایت سرورنت در همین مرحله معمولاً وارد می‌شود.

زیرپوشه یا زیردامنه؟

برای سایت چندزبانه، زیرپوشه (example.com/fa/) را انتخاب می‌کنم. اقتدار دامنه یکجا جمع می‌شود، مدیریت SSL و CDN ساده‌تر است و گزارش‌گیری در سرچ کنسول یک property می‌خواهد نه سه تا. زیردامنه (fa.example.com) فقط وقتی منطقی است که نسخه‌ها واقعاً مستقل باشند: تیم محتوای جدا، سرور جدا، یا برند متفاوت. در غیر این صورت، هزینه نگهداری‌اش را می‌پردازید بدون اینکه چیزی به دست بیاورید.

اشتباهات رایجی که در گزارش‌ها می‌بینم

  • کد زبان اشتباه: استفاده از en-US برای محتوایی که مخاطبش جهانی است. اگر نسخه انگلیسی برای همه کشورهاست، فقط en بنویسید.
  • اشاره به صفحه‌ای که ریدایرکت می‌شود: تگ به http:// اشاره می‌کند و سرور به https:// ریدایرکت می‌زند. گوگل این را ارجاع به یک صفحه دیگر می‌بیند.
  • ترجمه ماشینی بدون بازبینی: hreflang نمی‌تواند محتوای بی‌کیفیت را نجات دهد. اگر نسخه عربی ترجمه ماشینی خام است، بهتر است اصلاً hreflang نداشته باشد تا اینکه کاربر را به صفحه‌ای بفرستد که فوراً برمی‌گردد.
  • فراموش کردن صفحات صفحه‌بندی‌شده: صفحه ۲ لیست محصولات هم مجموعه hreflang خودش را می‌خواهد، وگرنه نسخه‌های زبانی آن صفحه با هم رقابت می‌کنند.

یک نکته درباره اندازه‌گیری: بعد از اصلاح تگ‌ها، اثرش را در داده‌های واقعی کاربران ببینید، نه فقط در گزارش پوشش. روشش را در سنجش سرعت واقعی کاربران با CrUX توضیح داده‌ام. اگر بعد از تغییر ساختار زبان، TTFB نسخه‌های جدید بالا رفت، تفاوت TTFB و زمان بارگذاری را بخوانید؛ معمولاً ربطی به hreflang ندارد و مشکل جای دیگری است.

در نهایت، اگر می‌خواهید مطمئن شوید همه چیز از دید یک کراولر درست دیده می‌شود، ابزارهای سئو و وب‌مستر نقطه شروع خوبی است. و اگر ترجیح می‌دهید کل این فرایند را به تیم دیگری بسپارید، خدمات سئو سرورنت شامل پیاده‌سازی و بازبینی hreflang هم می‌شود.

پرسش‌های پرتکرار

آیا hreflang می‌تواند رتبه سایت را در گوگل بالا ببرد؟

hreflang به‌خودی‌خود رتبه را بالا نمی‌برد. کاری که می‌کند این است که از رقابت نسخه‌های زبانی با هم جلوگیری می‌کند و نسخه درست را به کاربر درست نشان می‌دهد. اگر نسخه فارسی و انگلیسی هر دو برای یک کوئری ظاهر می‌شوند و یکی دیگری را کنار می‌زند، hreflang درست این مشکل را حل می‌کند.

تفاوت hreflang و canonical چیست؟

canonical می‌گوید «کدام نسخه اصلی این محتواست» و برای صفحات تکراری با زبان یکسان استفاده می‌شود. hreflang می‌گوید «این‌ها نسخه‌های زبانی یک محتوا هستند و هر کدام برای مخاطب خودشان اصلی‌اند». این دو با هم تناقض ندارند: هر صفحه باید canonical به خودش داشته باشد و hreflang به بقیه نسخه‌ها.

چرا سرچ کنسول خطای «no return tags» می‌دهد در حالی که تگ‌ها را گذاشته‌ام؟

تقریباً همیشه به خاطر ناهماهنگی در URL است: تفاوت http و https، وجود یا نبود www، اسلش پایانی، یا پارامتر UTM در یکی از نسخه‌ها. گوگل این‌ها را URLهای متفاوت می‌بیند. هر URL در مجموعه hreflang را با canonical همان صفحه مقایسه کنید و رشته‌ها را دقیقاً یکسان کنید.

آیا باید برای هر صفحه hreflang بگذارم یا فقط صفحه اصلی؟

برای هر صفحه‌ای که نسخه زبانی دارد. گذاشتن hreflang فقط در صفحه اصلی و نه در صفحات محصول یا مقاله، یکی از رایج‌ترین دلایل ناقص ماندن مجموعه است. اگر صفحه‌ای نسخه ترجمه ندارد، اصلاً hreflang نمی‌خواهد.

پشتیبانی سرورنت

تیم فنی و تحریریه‌ی سرورنت — تخصص در زیرساخت، شبکه و میزبانی وب.

خدمات سئو
اشتراک‌گذاری:

دیدگاه‌ها ۰

هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید!

دیدگاه خود را بنویسید

سرویس مرتبط

خدمات سئو

سئو یک هزینه نیست، یک سرمایه‌گذاری است. تیم سرورنت با سئوی تکنیکال، استراتژی محتوا و لینک‌سازی اصولی، رتبه‌ی سایت شما را در گوگل بالا می‌برد و ترافیک ارگانیک واقعی و پایدار می‌سازد.